De matrix: de dynamiek van de spiraal

In mijn blogs over kritieke massa heb ik de spiraal (zie plaatje 1) neergezet als een van de meest fundamentele vormen in de natuur alsmede in sociale netwerken van mensen, bijvoorbeeld bij een opstand of innovatie.

3

spiraal

1

Plaatje 1: een spiraal van openheid naar focus

In een open innovatie omgeving stroomt er eerst een breed gala aan ideeën naar binnen: de openheid-fase (3). Vele ideeën zullen afvallen maar enkelen zullen verder uitgewerkt worden in projecten: de massa-fase (2). Uiteindelijk zullen maar enkele van die projecten leiden tot een bruikbaar product: de focus-fase (1).

Een uitbreiding van de spiraal, is de torus, bestaande uit een neerwaartse en opwaartse spiraal, zie plaatje 2. Een torus maakt het systeem compleet: energie kan vrijelijk vloeien van openheid richting focus en dan door van focus richting openheid. Dit laatste, de omgekeerde spiraal, is bijvoorbeeld het geval als nieuwe producten (1) weer tot nieuwe projecten (2) en geheel nieuwe ideeën leiden (3).

Plaatje 2: de torus

Net als de spiraal manifesteert de torus zich niet alleen in sociale netwerken maar ook in vele vormen in de natuur (zie plaatje 3): bijvoorbeeld in de energiestromen van respectievelijk bomen, mensen, appels, orkanen, de aarde en de melkweg.

Plaatje 3: De torus in de natuur

Wetenschappelijk gezien zijn er drie soorten effecten tussen objecten: causaal, correlatie of quantum. Waar de deeltjes, of objecten, dicht bij elkaar liggen zal men sneller causale verbanden vinden (fase 1, focus). Als je bijvoorbeeld een tekst typt, wordt het resultaat direct op het computerscherm weergegeven. In de massa-fase (2) liggen de deeltjes wat verder uit elkaar en dan vindt men samenhang, oftewel correlatie. Een voorbeeld hiervan is dat een project kan mislukken of slagen als het gevolg aan een veelvoud van oorzaken, waarvan vele oorzaken niet overtuigend de doorslaggevende succes-factor zijn maar wel meetellen. In het geval van de openheid-fase zijn de deeltjes zo breed mogelijk verspreid over het totale spectrum zo dat er geen samenhangende inzichten direct waarneembaar zijn. De kwantum-mechanica leert dat die er wel degelijk kunnen zijn: non-lokale verbanden. Een bekend voorbeeld is dat een deeltje aan deze kant van de wereld verstrengeld is met een deeltje aan de ander kant van de wereld. In de openheid-fase komt het bijvoorbeeld vaak voor dat mensen die onafhankelijk van elkaar leven tot het zelfde idee of de zelfde uitvinding komen.

Een spiraal bestaat dus uit 3 fases: focus, massa en openheid (FMO). Een fase bestaat uit een veelvoud van interacties tussen de genoemde effecten en ook tussen de fases is er interactie. Daardoor bestaan de genoemde effecten in vijf fasen van een spiraal, nu inclusief 2 overgangsfases:

Focus x Focus, Focus x Massa, Massa x Massa, Massa x Openheid, en Openheid x Openheid

De spiraal kent dus eigenlijk 5 soorten effecten binnen 5 fases. Logischerwijs bestaat een dubbele spiraal, de torus, dan uit 10 soorten effecten in 10 fases. Het volstaat ons te richten op de 5 soorten die plaatsvinden binnen een spiraal. In het geval van de torus komt daar de omgekeerde volgorde nog eens bij.

De drie wetenschappelijke effecten beïnvloeden elkaar: pure focus bestaat alleen uit causale effecten, pure massa uit correlatie en pure openheid uit kwantum-effecten. Tussen focus en massa, en massa en openheid bevinden zich de 2 overgangsfases (Focus x Massa en Massa x Openheid) waar een combinatie van effecten plaatsvindt. Wij hebben van de 5 fases een matrix gemaakt (zie plaatje 4). Deze kan voor oneindig veel situaties worden ingevuld, in het kader van opstand.net is deze gericht op ‘opstand’.

Plaatje 4: matrix effecten spiral dynamics

De matrix laat mogelijke inhoudelijke uitkomsten zien van de interactie tussen de bij elke fase behorende effecten.

Let er op dat in deze matrix de spiraal van klein en precies (focus) tot groot en breed (openheid) is ingedeeld: van het vergroten van een effect, het resulteren in een evenement, rollen van ongelijkheid, het effect van veranderende de maatschappij door revolutie, tot mogelijkheden om de geschiedenis te beïnvloeden. Dit is alleen een opsomming van de laatste horizontale as in elke submatrix. Bij de bestudering van alle combinatie van assen valt er nog veel meer informatie over iedere fase uit the halen.

Kritieke massa, het sneeuwbal-effect, waar opeens grote veranderingen plaatsvinden, ontstaat vaak in de overgangsfase van massa naar openheid; op het ene moment is massa nog enigszins intact op het andere moment barst de opstand uit zijn voegen en wordt het heel snel een revolutie. In de openheidsfase gaan de gebeurtenissen uiteindelijk alle kanten op. Sterker nog, in de openheidsfase valt alles wat bereikt is door een opstand, weer snel uit elkaar. Dan zal er vroeg of laat een nieuw omgekeerd proces van openheid naar massa en focus plaatsvinden, de andere kant van de torus. Overigens doen beiden spiralen zich tegelijkertijd in vele vormen en beide richtingen voor.

Het nut van deze matrix is het verkrijgen van inzicht in de dynamiek van spiralen, door deze voor verschillende onderwerpen van belang in te vullen.

 

Medicijnen misleiding door de farmacie

‘Het is normaal voor farmaceutische bedrijven om winstmarges van boven de 20% te hebben. Dit is relatief hoog ten opzichte van andere sectoren, en even hoog als de winst in de software industrie. De winst kan niet worden verklaard uit het hoge risico dat een investering in een specifiek R&D traject niet wordt terugverdiend’ (COM Rapport SEO, 2014). De verklaring zit hem er in dat farmaceutische bedrijven vaak een monopoliepositie op een medicijn misbruiken en daardoor een onverantwoord hoge prijs vragen voor het medicijn. ‘Om dure geneesmiddelen betaalbaar te houden, moeten de winstmarges voor farmaceutische bedrijven aan een maximum worden gebonden. Dat zegt Wouter Bos, bestuursvoorzitter van het VU medisch centrum in Amsterdam. Een winstnorm van maximaal 10% is volgens Bos noodzakelijk omdat de farmaceutische industrie zelf alleen met kuloplossingen komt’ (FD, 2017). Zo wordt er bespaard op goedkope, veelgebruikte medicijnen van de huisarts om nieuwe dure kankertherapieën, die jaarlijks tussen de 50.00 en 150.000 euro per patiënt kosten, te kunnen betalen.

medicijnen

“Medicijnen misleiding door de farmacie” verder lezen

Afluisterwet: wel of niet?

De afluisterwet
Er is een afluisterwet op komst die het afluisteren van burgers op grote schaal mogelijk maakt. Niet alleen verdachte personen maar ook onschuldige burgers daarom heen kunnen voor de zekerheid in de gate worden gehouden. ‘De aftapwet zorgt ervoor dat inlichtingendiensten AIVD en MIVD meer bevoegdheden krijgen. Op dit moment mogen ze alleen heel gericht internetverkeer tappen, als ze weten welke verbinding ze willen aftappen. Vanaf 1 januari mogen ze ook in grotere hoeveelheden internetverkeer rondneuzen, op zoek naar verdachte patronen’ (NOS, 2017). Daarom heet het ook wel de sleepwet. Daarnaast mogen de verzamelde data wel drie jaar bewaard worden wat veel kritiek oplevert onder ander van de Raad van State die zich afvraagt of dit wel in lijn is met het Europese mensenrechtenverdrag.

afluisterwet

“Afluisterwet: wel of niet?” verder lezen

Linux: Open Source Gemeenschap

Linux

Linux is verreweg de meest gebruikte open source software en heeft de grootste community van programmeurs. De code die wordt gebruikt om Linux te maken is gratis en beschikbaar voor het publiek om te bekijken, aan te passen en bij te dragen. De Linux-kernel is een kernel van het besturingssysteem, gemaakt in 1991 door Linus Torvalds. Hij heeft ook Git gemaakt, een systeem voor het beheer van de variëteit aan versies van de broncode van de software. Dit omdat, hoewel de kerndelen van het Linux-besturingssysteem algemeen zijn, er veel Linux-distributies zijn die verschillende software-opties bevatten.

open source “Linux: Open Source Gemeenschap” verder lezen

Like a Rolling Stone

‘How does it feel, how does it feel?
To be without a home
Like a complete unknown, like a rolling stone’

protestsongs

Rolling Stone staat te koop. Het blad werd vernoemd naar Bob Dylan’s nummer Like a Rolling Stone. Dylan heeft vele malen op de cover van het blad gegaan en interviews gegeven wat voor hem een zeldzaamheid is. Hij staat bekend als de man die de muziek inhoud en spirit gaf door zijn poëtische teksten. Vorig jaar ontving hij nog de Nobelprijs van de literatuur. Poëzie is op meerdere manieren interpreteerbaar maar vele van zijn songs worden beschouwd als maatschappelijke protestsongs. The site UltimateClassicRock geeft een overzicht van zijn top 10 protestsongs.

Vijf krachtige vrede citaten en daden

1. John Lennon en Yoko Ono
Stel je voor dat alle mensen in vrede leven.

‘Hun huwelijk van 20 maart 1969 zou een groot persevenement zijn, en John en Yoko besloten om de publiciteit te gebruiken om wereldvrede te bevorderen. Zij brachten hun huwelijksreis voor een week door in de presidentiële suite (kamer 702) in het Amsterdam Hilton Hotel tussen 25 en 31 maart’ (Wikipedia, 2017). De Amsterdam Bed-In was erg populair bij hun fans en kreeg veel persaandacht. Na het evenement stuurden John en Yoko eikennootjes aan staatshoofden in verschillende landen over de hele wereld, met als doel een symbool van vrede te planten.

vrede

“Vijf krachtige vrede citaten en daden” verder lezen

Pieten in januari

Discussie voor ouderen, plezier voor kinderen
Om maar eens van wal te steken: het is een kinderfeest wat al eeuwen wordt gevierd maar Sinterklaas en Zwarte Piet bestaan niet; echt waar, ze zijn niet echt. Volgens de meest nauwkeurige overlevering komt de Sint uit Turkije  dus heeft de Goed Heilig man toch een iets donkerder tintje dan gedacht. De nadruk hoort te liggen op het kinderfeest, de discussie kan op andere gelegenheden worden gevoerd, maar manifestaties zoals protesten bij Sinterklaasintochten zijn uit de boze.

Waar gaat het om
Om een kinderfeest, een sprookje. Het gaat om kleine kinderen die graag cadeautjes ontvangen in een heel traditionele setting: je mag je schoen zetten op 5 december en vaak wordt je overladen met snoepgoed zoals speculaas, kruidnoten, pepernoten, borstplaat, chocoladeletters, taaitaaipoppen en marsepein. Voor de meeste Nederlanders is het puur folklore waaraan geen racistische motieven kleven.

Racistisch karakter
‘Al aan het einde van de 19e eeuw werden bij openbare sinterklaasvieringen soms ‘zwarte knechten’ (en andere figuranten) ingezet… sinds het begin van de 21e eeuw is er steeds meer discussie gerezen over het al dan niet racistische karakter van het fenomeen Zwarte Piet. Op verschillende plaatsen in Nederland wordt Zwarte Piet daarom sinds 2014 verruild voor of aangevuld met een Piet met roetvegen of andere kleuren’ (nl.wikipedia.org/wiki/Zwarte_Piet). Zelf het mensenrechtencomité van de Verenigde Naties (VN) vindt dat er een einde moet komen aan de negatieve stereotyperingen van Zwarte Piet. Dat kan geen kwaad. Niettemin lijkt het er niet op dat onze kinderen dit het hoogtepunt van de discussie vinden maar eerder.. de cadeautjes en het snoepgoed.

“Pieten in januari” verder lezen

De strijd van Catalonië voor onafhankelijkheid

Al sinds eeuwen komen de Catalanen in opstand tegen Spanje. In 1640 bijvoorbeeld verloren ze na een opstand van 12 jaar de strijd tegen de Spaanse overheid. Inde daarop volgende eeuwen behield Catalonië grotendeels zijn eigen wetten. Maar geleidelijk aan begonnen de vorsten toch de lokale wetten aan te passe ten voordele van het centrale gezag. Dit leidde tot verscheidene burgeroorlogen waar Catalonië steeds weer aan de verliezende kant stond en steeds meer van zijn autonomie verloor (Wikipedia, 2017).

In de tweede helft van de 19e eeuw werd Catalonië een belangrijk industrieel centrum. Dit gegeven droeg bij aan de oktoberopstand van 1934 waarin Catalonië zich onafhankelijk verklaarde maar ook deze opstand werd neergeslagen. In 1936 brak de Spaanse Burgeroorlog uit: in Catalonië kwamen in anarchisten aan de macht en voeren een antikapitalistische revolutie door. Daaropvolgend, ‘in 1939 behaalden de nationalisten de overwinning, en de daaropvolgende dictatuur van generaal Francisco Franco was een zware slag voor de regio. Alles wat Catalaans was, of beter gezegd alles wat volgens de dictator niet-Spaans was, was in deze periode strikt verboden. Overtredingen werden zwaar bestraft. Na de dood van Franco in 1975 kwam voor Spanje een einde aan 36 jaar dictatuur. Drie jaar later kreeg de regio weer een sterker eigen cultureel karakter en iets meer politieke autonomie.’ (Wikipedia, 2017)

“De strijd van Catalonië voor onafhankelijkheid” verder lezen

Revolutionair businessmanagement door Ricardo Semler

De enorme groeispurt van Semco
Semco is een bedrijf dat is groot gemaakt door Ricardo Semler. Onder de activiteiten van het bedrijf horen o.a Industriële machinebouw, Semco Ventures (hightech en internetservices) en SemcoHR (human resources). De jaarlijkse omzet steeg onder Ricardo Semler ‘van 4 miljoen dollar in 1982 tot 35 miljoen dollar in 1994, met een jaarlijkse groei die steeds hoger dan 25 procent lag en soms zelfs 40 procent haalde. Het bedrijf telde 3000 werknemers in 2003, tegenover 90 in 1982’…’vanaf 2003 had Semco een jaarlijkse omzet van $212 miljoen. In 2010 telde het bedrijf meer dan 5000 werknemers’. Daarnaast heeft Ricardo Semler in 1990 tijdens de Braziliaanse hyperinflatie ook nog een faillissement van Semco weten te voor komen.

“Revolutionair businessmanagement door Ricardo Semler” verder lezen

Mondragon: de reusachtige coöperatie van Spanje

De coöperatie

Mondragon coöperatie
In 1956 stichten afgestudeerden van een lokaal technisch college de Mondragon coöperatie in de gemeente Mondragoe. De Noord-Spaanse stad is nu uitgegroeid tot een onderneming van 100 kleinere coöperaties die actief zijn op vier gebieden: financiën, industrie, detailhandel en kennis. In 2013 gaf het bedrijf een totale omzet op van meer dan € 12 miljard en ongeveer 74.000 medewerkers, waarmee het Spanje’s vierde grootste industriële en tiende grootste financiële groep is. “Mondragon: de reusachtige coöperatie van Spanje” verder lezen

Sociaal kapitaal problemen tussen de armsten in Mexico

Het Recepac-netwerk wordt Reocone
Deze blog is gebaseerd op mijn ‘sociaal kapitaal’afstudeeropdracht welke het Mexicaanse Reocone ‘netwerk’ (cooperatie) vergelijkt met zijn voorganger netwerk Recepac. Tot 1997 was Recepac een nationaal netwerk in vier staten in Mexico. Het Chiapanese-deel (Chiapas is een van de staten) van het netwerk, met 14 leden (koffie-, vrouwen- en religieuze organisaties), tegen slechts vier organisaties in alle andere staten, koos ervoor om onafhankelijk te worden. De belangrijkste reden hiervoor was dat het Chiapanese deel van het netwerk de enige staat bleek met een belangrijke bijdrage in omvang en impact in vergelijking met de vier organisaties in de andere staten. Al de 14 organisaties van Recepac bleven in het latere, Chiapanese Reocone-netwerk, zonder verandering van het hoofddoel om armoede te bestrijden door elkaar te helpen.

“Sociaal kapitaal problemen tussen de armsten in Mexico” verder lezen