Pieten in januari

Discussie voor ouderen, plezier voor kinderen
Om maar eens van wal te steken: het is een kinderfeest wat al eeuwen wordt gevierd maar Sinterklaas en Zwarte Piet bestaan niet; echt waar, ze zijn niet echt. Volgens de meest nauwkeurige overlevering komt de Sint uit Turkije  dus heeft de Goed Heilig man toch een iets donkerder tintje dan gedacht. De nadruk hoort te liggen op het kinderfeest, de discussie kan op andere gelegenheden worden gevoerd, maar manifestaties zoals protesten bij Sinterklaasintochten zijn uit de boze.

Waar gaat het om
Om een kinderfeest, een sprookje. Het gaat om kleine kinderen die graag cadeautjes ontvangen in een heel traditionele setting: je mag je schoen zetten op 5 december en vaak wordt je overladen met snoepgoed zoals speculaas, kruidnoten, pepernoten, borstplaat, chocoladeletters, taaitaaipoppen en marsepein. Voor de meeste Nederlanders is het puur folklore waaraan geen racistische motieven kleven.

Racistisch karakter
‘Al aan het einde van de 19e eeuw werden bij openbare sinterklaasvieringen soms ‘zwarte knechten’ (en andere figuranten) ingezet… sinds het begin van de 21e eeuw is er steeds meer discussie gerezen over het al dan niet racistische karakter van het fenomeen Zwarte Piet. Op verschillende plaatsen in Nederland wordt Zwarte Piet daarom sinds 2014 verruild voor of aangevuld met een Piet met roetvegen of andere kleuren’ (nl.wikipedia.org/wiki/Zwarte_Piet). Zelf het mensenrechtencomité van de Verenigde Naties (VN) vindt dat er een einde moet komen aan de negatieve stereotyperingen van Zwarte Piet. Dat kan geen kwaad. Niettemin lijkt het er niet op dat onze kinderen dit het hoogtepunt van de discussie vinden maar eerder.. de cadeautjes en het snoepgoed.

Ons verleden verwerken
Tijdens de Gouden eeuw zijn zo’n vijfhonderdduizend kleurlingen door onze Republiek tot slaaf gemaakt in de veroverde Spaanse koloniën, het Caribisch gebied (m.n. Curaçao), Brazilië, Angola en voor wat betreft Batavia, met name Indonesië. De Republiek had tussen 1660 en 1690 zo’n 30% van de slavenhandel in naar de west in handen. Er kwam een einde aan de slavenhandel in 1795 toen de Fransen Nederland binnen vielen. Nu hebben we het alleen nog maar over de grove cijfers laat staan hoe grof slaven zelf wel niet zijn behandeld. En dit racisme is doorgedruppeld naar de huidige maatschappij in ieder geval in de gevoelens van de nazaten. Wij denken dat Nederland nog veel kan doen om deze schade, en de daaruit gevloeide rijkdom, aan de desbetreffende groepen te vergoeden.

Discussie slaven loskoppelen van Pieten
Dit is duidelijk een discussie die gevoerd moet worden los van onschuldige kinderen maar wel serieus genomen dient te worden. Het kan zo zijn dat zwarte hulpjes voor de gemiddelde Nederlander laksheid weerspiegelt tegenover de koloniale periode. Tegelijkertijd zijn er diegenen wiens voorouders het betreft en wel degelijk zwarte piet met het slaaf zijn associëren. Eventuele nabestaanden compenseren door een monument, geld of iets anders lijkt zeer terecht. Maar het verpesten van een jarenlang landelijk kinderfeest is niet de oplossing. Dit gaat niet over Pieten maar over slavernij en discriminatie.

Met elkaar rekening houden
We leven in een democratie met vrijheid van meningsuiting: iedere Piet mag zijn eigen kleur bepalen zolang de kinderen maar ongestoord, zonder moeilijkheden, demonstraties, hun feest mogen vieren. Wel interessant dat we na al die jaren nog niet uitgediscussieerd raken, toch een gevoelig onderwerp en ja van ons mag die compensatie er komen. Dan hebben we het dus over hoe Nederland onder andere rijk is geworden door slavernij, niet door pepernoten.

piet