Mondragon: de reusachtige coöperatie van Spanje

De coöperatie

Mondragon coöperatie
In 1956 stichten afgestudeerden van een lokaal technisch college de Mondragon coöperatie in de gemeente Mondragoe. De Noord-Spaanse stad is nu uitgegroeid tot een onderneming van 100 kleinere coöperaties die actief zijn op vier gebieden: financiën, industrie, detailhandel en kennis. In 2013 gaf het bedrijf een totale omzet op van meer dan € 12 miljard en ongeveer 74.000 medewerkers, waarmee het Spanje’s vierde grootste industriële en tiende grootste financiële groep is.

Het creëren van een interne economie
Het is een opmerkelijk recessie-proof bedrijf. De coöperatieve vorm maakt Mondragon flexibeler: ze verminderen de loonkosten door eigen beslissing van de werknemers. En alhoewel Spanje in 2008 een zeer zware recessie had, is Mondragon niet ineengestort; zelfs het aantal arbeidskrachten bleef stabiel vergeleken bij 26% werkloosheid in andere delen van Spanje. Een ander probleem in de economie van Spanje was een kredietlimiet die resulteerde in het feit dat veel bedrijven de betalingen van de leveranciers niet konden betalen. Mondragon heeft zijn eigen interne kredietsysteem uitgevonden: als een coöperatie geld over heeft en een andere coöperatie heeft een tekort, lenen ze elkaar geld.

Twee soorten werknemers
Mondragon als coöperatie heeft nu wereldwijd de meeste medewerkers van de wereld met ongeveer 84.000 mensen in 2015 – ongeveer een zesde buiten Spanje. Het laatste is een gevolg van dat Mondragon sterk wordt blootgesteld aan het moeten concurreren met landen met lagere arbeidskosten. Als reactie daarop hebben zij besloten om wereldwijd fabrieken te kopen of zelf op te zetten. Deze buitenlandse werknemers zijn niet lid van de coöperatie maar vormen wel al een groot aantal werknemers van Mondragon. Dit betekent dat deze werknemers niet beschermd zijn tegen de anti-kapitalistische mechamismen van Mondragon zoals de coöperatieve leden zijn.

Gevaar voor de identiteit
Mondragon heeft een identiteit van solidariteit, collegialiteit en democratie onder de deelnemers van de coöperatie die ook de niet-eigenaren beinvloedt, hoewel dit niet voor hen geldt. De verbinding met de laatste groep die veel meer blootgesteld is aan de risico’s van de kapitalistische markt wordt daarom verzwakt, wat een kwetsbaar punt voor de coöperatie is. De groep niet-eigenaren groeit snel tot een punt dat zij in sommige bedrijven met meer zijn dan de eigenaren van de coöperaties, zoals de supermarktketens in van Mondragon, waarin de niet-eigenaren al een veel grotere groep vormen dan coöperatieve eigenaren.

Bronnen:
https://en.wikipedia.org/wiki/Mondragon_Corporation
https://www.theguardian.com/world/2013/mar/07/mondragon-spains-giant-cooperative