De matrix: de dynamiek van de spiraal

In mijn blogs over kritieke massa heb ik de spiraal (zie plaatje 1) neergezet als een van de meest fundamentele vormen in de natuur alsmede in sociale netwerken van mensen, bijvoorbeeld bij een opstand of innovatie.

3

spiraal

1

Plaatje 1: een spiraal van openheid naar focus

In een open innovatie omgeving stroomt er eerst een breed gala aan ideeën naar binnen: de openheid-fase (3). Vele ideeën zullen afvallen maar enkelen zullen verder uitgewerkt worden in projecten: de massa-fase (2). Uiteindelijk zullen maar enkele van die projecten leiden tot een bruikbaar product: de focus-fase (1).

Een uitbreiding van de spiraal, is de torus, bestaande uit een neerwaartse en opwaartse spiraal, zie plaatje 2. Een torus maakt het systeem compleet: energie kan vrijelijk vloeien van openheid richting focus en dan door van focus richting openheid. Dit laatste, de omgekeerde spiraal, is bijvoorbeeld het geval als nieuwe producten (1) weer tot nieuwe projecten (2) en geheel nieuwe ideeën leiden (3).

Plaatje 2: de torus

Net als de spiraal manifesteert de torus zich niet alleen in sociale netwerken maar ook in vele vormen in de natuur (zie plaatje 3): bijvoorbeeld in de energiestromen van respectievelijk bomen, mensen, appels, orkanen, de aarde en de melkweg.

Plaatje 3: De torus in de natuur

Wetenschappelijk gezien zijn er drie soorten effecten tussen objecten: causaal, correlatie of quantum. Waar de deeltjes, of objecten, dicht bij elkaar liggen zal men sneller causale verbanden vinden (fase 1, focus). Als je bijvoorbeeld een tekst typt, wordt het resultaat direct op het computerscherm weergegeven. In de massa-fase (2) liggen de deeltjes wat verder uit elkaar en dan vindt men samenhang, oftewel correlatie. Een voorbeeld hiervan is dat een project kan mislukken of slagen als het gevolg aan een veelvoud van oorzaken, waarvan vele oorzaken niet overtuigend de doorslaggevende succes-factor zijn maar wel meetellen. In het geval van de openheid-fase zijn de deeltjes zo breed mogelijk verspreid over het totale spectrum zo dat er geen samenhangende inzichten direct waarneembaar zijn. De kwantum-mechanica leert dat die er wel degelijk kunnen zijn: non-lokale verbanden. Een bekend voorbeeld is dat een deeltje aan deze kant van de wereld verstrengeld is met een deeltje aan de ander kant van de wereld. In de openheid-fase komt het bijvoorbeeld vaak voor dat mensen die onafhankelijk van elkaar leven tot het zelfde idee of de zelfde uitvinding komen. Daarnaast is het binnen de quantum-mechanica van groot belang dat het meten zelf de uitkomst van een meting beïnvloedt.

Een spiraal bestaat dus uit 3 fases: focus, massa en openheid (FMO). Een fase bestaat uit een veelvoud van interacties tussen de genoemde effecten en ook tussen de fases is er interactie. Daardoor bestaan de genoemde effecten in vijf fasen van een spiraal, nu inclusief 2 overgangsfases:

Focus x Focus, Focus x Massa, Massa x Massa, Massa x Openheid, en Openheid x Openheid

De spiraal kent dus eigenlijk 5 soorten effecten binnen 5 fases. Logischerwijs bestaat een dubbele spiraal, de torus, dan uit 10 soorten effecten in 10 fases. Het volstaat ons te richten op de 5 soorten die plaatsvinden binnen een spiraal. In het geval van de torus komt daar de omgekeerde volgorde nog eens bij.

De drie wetenschappelijke effecten beïnvloeden elkaar: pure focus bestaat alleen uit causale effecten, pure massa uit correlatie en pure openheid uit kwantum-effecten. Tussen focus en massa, en massa en openheid bevinden zich de 2 overgangsfases (Focus x Massa en Massa x Openheid) waar een combinatie van effecten plaatsvindt. Wij hebben van de 5 fases een matrix gemaakt (zie plaatje 1). Deze kan voor oneindig veel situaties worden ingevuld, in het kader van opstand.net is deze gericht op ‘opstand’.

Plaatje 1: matrix effecten spiral dynamics

De matrix laat mogelijke inhoudelijke uitkomsten zien van de interactie tussen de bij elke fase behorende effecten.

Let er op dat in deze matrix de spiraal van klein en precies (focus) tot groot en breed (openheid) is ingedeeld: van het vergroten van een effect, het resulteren in een evenement, rollen van ongelijkheid, het effect van veranderende de maatschappij door revolutie, tot mogelijkheden om de geschiedenis te beïnvloeden. Dit is alleen een opsomming van de laatste horizontale as in elke submatrix. Bij de bestudering van alle combinatie van assen valt er nog veel meer informatie over iedere fase uit the halen.

Kritieke massa, het sneeuwbal-effect, waar opeens grote veranderingen plaatsvinden, ontstaat vaak in de overgangsfase van massa naar openheid; op het ene moment is massa nog enigszins intact op het andere moment barst de opstand uit zijn voegen en wordt het heel snel een revolutie. In de openheidsfase gaan de gebeurtenissen uiteindelijk alle kanten op. Sterker nog, in de openheidsfase valt alles wat bereikt is door een opstand, weer snel uit elkaar. Dan zal er vroeg of laat een nieuw omgekeerd proces van openheid naar massa en focus plaatsvinden, de andere kant van de torus. Overigens doen beiden spiralen zich tegelijkertijd in vele vormen en beide richtingen voor.

Het nut van deze matrix is het verkrijgen van inzicht in de dynamiek van spiralen, door deze voor verschillende onderwerpen van belang in te vullen.

 

Linux: Open Source Gemeenschap

Linux

Linux is verreweg de meest gebruikte open source software en heeft de grootste community van programmeurs. De code die wordt gebruikt om Linux te maken is gratis en beschikbaar voor het publiek om te bekijken, aan te passen en bij te dragen. De Linux-kernel is een kernel van het besturingssysteem, gemaakt in 1991 door Linus Torvalds. Hij heeft ook Git gemaakt, een systeem voor het beheer van de variëteit aan versies van de broncode van de software. Dit omdat, hoewel de kerndelen van het Linux-besturingssysteem algemeen zijn, er veel Linux-distributies zijn die verschillende software-opties bevatten.

open source “Linux: Open Source Gemeenschap” verder lezen

De strijd van Catalonië voor onafhankelijkheid

Al sinds eeuwen komen de Catalanen in opstand tegen Spanje. In 1640 bijvoorbeeld verloren ze na een opstand van 12 jaar de strijd tegen de Spaanse overheid. Inde daarop volgende eeuwen behield Catalonië grotendeels zijn eigen wetten. Maar geleidelijk aan begonnen de vorsten toch de lokale wetten aan te passe ten voordele van het centrale gezag. Dit leidde tot verscheidene burgeroorlogen waar Catalonië steeds weer aan de verliezende kant stond en steeds meer van zijn autonomie verloor (Wikipedia, 2017).

In de tweede helft van de 19e eeuw werd Catalonië een belangrijk industrieel centrum. Dit gegeven droeg bij aan de oktoberopstand van 1934 waarin Catalonië zich onafhankelijk verklaarde maar ook deze opstand werd neergeslagen. In 1936 brak de Spaanse Burgeroorlog uit: in Catalonië kwamen in anarchisten aan de macht en voeren een antikapitalistische revolutie door. Daaropvolgend, ‘in 1939 behaalden de nationalisten de overwinning, en de daaropvolgende dictatuur van generaal Francisco Franco was een zware slag voor de regio. Alles wat Catalaans was, of beter gezegd alles wat volgens de dictator niet-Spaans was, was in deze periode strikt verboden. Overtredingen werden zwaar bestraft. Na de dood van Franco in 1975 kwam voor Spanje een einde aan 36 jaar dictatuur. Drie jaar later kreeg de regio weer een sterker eigen cultureel karakter en iets meer politieke autonomie.’ (Wikipedia, 2017)

“De strijd van Catalonië voor onafhankelijkheid” verder lezen

Revolutionair businessmanagement door Ricardo Semler

De enorme groeispurt van Semco
Semco is een bedrijf dat is groot gemaakt door Ricardo Semler. Onder de activiteiten van het bedrijf horen o.a Industriële machinebouw, Semco Ventures (hightech en internetservices) en SemcoHR (human resources). De jaarlijkse omzet steeg onder Ricardo Semler ‘van 4 miljoen dollar in 1982 tot 35 miljoen dollar in 1994, met een jaarlijkse groei die steeds hoger dan 25 procent lag en soms zelfs 40 procent haalde. Het bedrijf telde 3000 werknemers in 2003, tegenover 90 in 1982’…’vanaf 2003 had Semco een jaarlijkse omzet van $212 miljoen. In 2010 telde het bedrijf meer dan 5000 werknemers’. Daarnaast heeft Ricardo Semler in 1990 tijdens de Braziliaanse hyperinflatie ook nog een faillissement van Semco weten te voor komen.

“Revolutionair businessmanagement door Ricardo Semler” verder lezen

Mondragon: de reusachtige coöperatie van Spanje

De coöperatie

Mondragon coöperatie
In 1956 stichten afgestudeerden van een lokaal technisch college de Mondragon coöperatie in de gemeente Mondragoe. De Noord-Spaanse stad is nu uitgegroeid tot een onderneming van 100 kleinere coöperaties die actief zijn op vier gebieden: financiën, industrie, detailhandel en kennis. In 2013 gaf het bedrijf een totale omzet op van meer dan € 12 miljard en ongeveer 74.000 medewerkers, waarmee het Spanje’s vierde grootste industriële en tiende grootste financiële groep is. “Mondragon: de reusachtige coöperatie van Spanje” verder lezen

Sociaal kapitaal problemen tussen de armsten in Mexico

Het Recepac-netwerk wordt Reocone
Deze blog is gebaseerd op mijn ‘sociaal kapitaal’afstudeeropdracht welke het Mexicaanse Reocone ‘netwerk’ (cooperatie) vergelijkt met zijn voorganger netwerk Recepac. Tot 1997 was Recepac een nationaal netwerk in vier staten in Mexico. Het Chiapanese-deel (Chiapas is een van de staten) van het netwerk, met 14 leden (koffie-, vrouwen- en religieuze organisaties), tegen slechts vier organisaties in alle andere staten, koos ervoor om onafhankelijk te worden. De belangrijkste reden hiervoor was dat het Chiapanese deel van het netwerk de enige staat bleek met een belangrijke bijdrage in omvang en impact in vergelijking met de vier organisaties in de andere staten. Al de 14 organisaties van Recepac bleven in het latere, Chiapanese Reocone-netwerk, zonder verandering van het hoofddoel om armoede te bestrijden door elkaar te helpen.

“Sociaal kapitaal problemen tussen de armsten in Mexico” verder lezen

Leren van samenwerken: anti-armoede cooperaties

Peer’M: sociale cooperaties tegen de armoede

Op 29 september wordt de landelijke manifestatie ‘Peer’M! Uit de armoede, op weg naar bestaanszekerheid!’ georganiseerd door het platform Sociale Alliantie, het landelijk netwerk armoedebestrijding. De aangesloten sociale coöperaties hebben als doel: sámen uit de armoede, op weg naar bestaanszekerheid. 29 september wordt een terugblik van vier jaar basisinitiatieven en stappen die samen door sociale cooperaties in Nederland zijn genomen. ‘De schijnwerpers staan op de nieuwe verhoudingen die ontstaan zijn tussen burgers en overheid op het gebied van publieke taken’. 12 cooperaties zijn reeds uitvoerig beschreven op de website Initiatief.nu. Het betreffen cooperaties van samenwerkende ‘peer-to-peer’ ervaringsdeskundigen die elke vanuit hun eigen expertise, vaak door geheel nieuwe creatieve initiatieven uit de armoede proberen komen en zo bestaanszekerheid voor zichzelf en anderen te creëren.

“Leren van samenwerken: anti-armoede cooperaties” verder lezen