Afluisterwet: wel of niet?

De afluisterwet
Er is een afluisterwet op komst die het afluisteren van burgers op grote schaal mogelijk maakt. Niet alleen verdachte personen maar ook onschuldige burgers daarom heen kunnen voor de zekerheid in de gate worden gehouden. ‘De aftapwet zorgt ervoor dat inlichtingendiensten AIVD en MIVD meer bevoegdheden krijgen. Op dit moment mogen ze alleen heel gericht internetverkeer tappen, als ze weten welke verbinding ze willen aftappen. Vanaf 1 januari mogen ze ook in grotere hoeveelheden internetverkeer rondneuzen, op zoek naar verdachte patronen’ (NOS, 2017). Daarom heet het ook wel de sleepwet. Daarnaast mogen de verzamelde data wel drie jaar bewaard worden wat veel kritiek oplevert onder ander van de Raad van State die zich afvraagt of dit wel in lijn is met het Europese mensenrechtenverdrag.

afluisterwet

Referendum
Er is veel protest tegen de afluisterwet. Er zijn 300.000 handtekeningen verzameld tegen de afluisterwet. Op 1 november maakt de Kiesraad bekend of er daadwerkelijk genoeg geldige handtekeningen zijn verzameld, rekening houdend met een foutmarge. Het referendum is op tijd ingediend want dit gaat vooraf aan het besluit van het nieuwe kabinet om geen raadgevende referenda meer te houden. Deze wet kan dit referendum niet meer tegenhouden. Die treedt op 1 januari 2018 in werking en kan niet met terugwerkende kracht gebuikt worden. Niettemin blijft het raadgevend dus kan het net als het Oekraine-referendum door het kabinet naast zich neer worden gelegd (NOS, 2017).

Angst of verdediging
Rechtvaardigt de angst die IS in Europa heeft verspreid een dergelijke wet? We hebben telkens geroepen dat we we onze vrijheid niet door terreur willen laten afpakken en dit lijkt nu indirect door onze eigen overheid te gebeuren. Tegelijkertijd is dit natuurlijk ook daadwerkelijk een rechtvaardiging want het zal wel degelijk helpen in de strijd tegen IS en vele andere vormen van cyberterreur zoals grootschalige aanvallen met computervirussen. Er zijn dan ook genoeg mensen die vinden dat als je niets te verbergen hebt deze uitbreiding voor de AIVD en MIVD geen probleem is.

Metadata afstaan
Maar wil je echt dat de AIVD kan meekijken met al je privézaken? Met de nieuwe taps word het voor de AIVD mogelijk om grote hoeveelheden data in één keer te onderscheppen. Bijvoorbeeld het hele internet verkeer is een wijk waar mogelijk een terrorist woont of al het internetverkeer met Syrie (RTL Z, 2017). De data waar de AIVD en MIVD toegang toe krijgen geven een gedetailleerd beeld van iemands leven en bij iets opvallend mogen ze nader onderzoek doen. Het gaat aanvankelijk om het verzamelen van metadata, zoals met wie je communiceert, waar je bent en welke sites je bezoekt. In dit digitale tijdperk houdt dit dus in dat de AIVD mee kan kijken met alles wat je doet op je computer en je zo gedetailleerd kan profileren: je bank bezoeken, elke twijfelachtige pagina die je bezoekt (bv porno), je boodschappen, je uitjes en ga zo maar door. Als er iets opvallends wordt gezien, kan de AIVD besluiten om nader onderzoek te doen. Deze verregaande bevoegdheden doen denken aan Stasi Duitsland: in een vrije rechtstaat is er geen continue controle op je data en dus op wie je bent als persoon en wat je doet.

Toetsing op rechtvaardigheid
Daarnaast weten we ook nu niet in hoeverre we nu al ongemerkt worden afgeluisterd door de AIVD en MIVD die alleen openheid van zaken hoeven te geven aan de Commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CIVD). ‘Dit is een commissie van de Tweede Kamer belast met de parlementaire controle op de AIVD en de MIVD, waar het gaat om de geheime aspecten van het werk. De AIVD verwerft en verwerkt voor zijn taken veelal vertrouwelijke en staatsgeheime informatie. Daarover kan vaak niet in het openbaar verantwoording worden afgelegd. De CIVD is opgericht om het parlement toch te kunnen informeren over de werkzaamheden’ (AIVD, 2017). In vele gevallen zal dit dus niet duidelijk gebeuren omdat de informatie te staatsgeheim is. Misschien dat de CIVD in staat is om de afluisterwet in toom te houden en genoeg openheid van zaken kan geven over de verzamelde gegevens, achteraf. Maar het blijft onder de hoede van de wetgevende macht: een beter alternatief is rechterlijke toetsing wat het meest onafhankelijk lijkt. Niettemin zal ook dit dus altijd toetsing achteraf zijn. In vele gevallen zal blijken dat het kwaad dan al geschied is, de AIVD weet immers vooraf niet wie schuldig is en wie niet. Een patstelling.

Een bindend referendum, wat we niet hebben, had het meest eerlijk geleken. Iedere burger moet voor zichzelf kunnen bepalen of ze met deze wet kunnen leven. Ik kies voor vrijheid in plaats van angst.